Szczecińska willa z szansą na dokończenie remontu. IPN czeka na kolejny etap prac

Jedna z najbardziej rozpoznawalnych willi przy Jasnych Błoniach od lat pozostaje zamknięta, choć jej remont nie został ostatecznie skreślony. Właściciel obiektu, Instytut Pamięci Narodowej, wskazuje, że prace mogą wrócić najwcześniej po zabezpieczeniu finansowania i wyłonieniu nowego wykonawcy.

Willa przy Jasnych Błoniach nadal bez ruchu

Budynkiem codziennie mijają setki, a nawet tysiące osób spacerujących po tej części Szczecina, jednak od dłuższego czasu nie prowadzi się tam normalnej działalności. Obiekt od 2009 roku należy do Instytutu Pamięci Narodowej, lecz od lat pozostaje nieużytkowany.

Jak przekazuje rzecznik prasowy szczecińskiego oddziału IPN Marcin Górka, od momentu odstąpienia od umowy z firmą Restauro, czyli od 22 lutego 2019 roku, budynek jest jedynie zabezpieczony. Dopóki nie będzie nowego pozwolenia na budowę i nie zostanie wybrana kolejna firma wykonawcza, nie ma mowy o jego użytkowaniu.

Od czasu odstąpienia umowy z firmą Restauro, to jest od dnia 22 lutego 2019 roku, budynek pozostaje zabezpieczony. Do czasu uzyskania nowego pozwolenia na budowę oraz wyłonienia kolejnej firmy wykonawczej nie będzie użytkowany.

Marcin Górka, rzecznik prasowy szczecińskiego oddziału IPN

Spór po przerwanym remoncie i sprawa w sądzie

Remont willi rozpoczął się wcześniej, ale został przerwany w trakcie realizacji. Za roboty odpowiadała toruńska firma Restauro, specjalizująca się w renowacji zabytków. Z czasem narosły opóźnienia, pojawiły się także spory dotyczące rozbieżności między dokumentacją projektową a rzeczywistym stanem obiektu.

To właśnie te problemy doprowadziły do zakończenia współpracy przez IPN. W konsekwencji firma Restauro złożyła pozew przeciwko Instytutowi, a IPN odpowiedział powództwem wzajemnym. Jak podaje szczeciński oddział, wzajemne roszczenia są nadal przedmiotem postępowania sądowego.

Postępowanie w sprawie wzajemnych roszczeń są nadal rozpatrywane przez sąd.

Marcin Górka, rzecznik prasowy szczecińskiego oddziału IPN

• prace remontowe zostały wstrzymane po sporach z wykonawcą,
• sprawa finansowa i prawna nadal toczy się przed sądem,
• obiekt pozostaje zabezpieczony, ale bez możliwości użytkowania.

Co ma powstać w willi po zakończeniu inwestycji

Obecnie trwa aktualizacja dokumentacji projektowej, którą przygotowuje firma Sound&Space z Poznania. Zgodnie z wcześniejszymi założeniami, część przyziemia i parteru ma pełnić funkcję konferencyjno-wystawienniczą. Wyższe kondygnacje zostały przewidziane jako przestrzeń biurowa.

Na ten moment nie wiadomo, ile będzie kosztowało dokończenie remontu. IPN zakłada, że roboty mogłyby ruszyć w 2027 roku, a ich zakończenie przewiduje na 2029, ale wszystko zależy od tego, czy uda się pozyskać pieniądze na realizację inwestycji.

Nadzór konserwatorski i stan techniczny obiektu

Ostatnia kontrola zabytkowej willi odbyła się 29 sierpnia 2023 roku. Wtedy miejski konserwator zabytków zobowiązał IPN do wykonania prac zabezpieczających i przygotowania dodatkowych ekspertyz. W 2024 roku budynek został zabezpieczony przed opadami, a instytut uzyskał pozwolenie na wznowienie przerwanych robót.

Mimo to inwestor nie poinformował jeszcze o rozpoczęciu robót budowlanych ani konserwatorskich. Jak wskazuje Michał Dębowski, miejski konserwator zabytków, stan willi jest monitorowany na bieżąco, a informacje o ewentualnych zagrożeniach trafiają do Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków.

Do tej pory inwestor nie powiadomił o rozpoczęciu robót budowlanych i prac konserwatorskich. Jednocześnie stan willi jest na bieżąco monitorowany przez właściciela, a informacje o wszelkich zagrożeniach są na bieżąco przekazywane do Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków.

Michał Dębowski, miejski konserwator zabytków

Historia budynku, który zmieniał funkcje przez dekady

Willa została zaprojektowana przez Gustava Gaussa i powstała dla armatora Hermanna Ippena w latach 1927-1929. Kilka lat później obiekt przekazano na mieszkanie służbowe generała Johannesa Blaskowitza. Po wojnie przejęła go armia radziecka.

W latach 1948 do 1960 mieścił się tam konsulat ZSRR, a później Federacji Rosyjskiej. W 1998 roku willa stała się siedzibą Północno-Zachodniego Oddziału Regionalnego Powszechnego Banku Kredytowego, rok później przeszła generalny remont, a w 2009 roku ulokowano w niej Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej szczecińskiego oddziału IPN oraz Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Sprawa tej willi ma znaczenie dla mieszkańców Szczecina, bo chodzi nie tylko o cenny zabytek, ale też o ważny fragment miejskiego krajobrazu przy Jasnych Błoniach. Każde przeciągające się opóźnienie oznacza kolejny rok, w którym charakterystyczny budynek pozostaje wyłączony z użytkowania, mimo że jego przyszłość została już opisana w planach instytucji publicznej.

Co dalej z remontem

Na dziś najważniejsze są trzy warunki: zakończenie aktualizacji dokumentacji, uzyskanie kolejnych decyzji formalnych i zapewnienie środków na inwestycję. Dopiero wtedy będzie można wrócić do realizacji prac w terenie. Jeśli harmonogram uda się utrzymać, willa mogłaby odzyskać funkcję w drugiej połowie tej dekady.

Informacje przekazał szczeciński oddział Instytutu Pamięci Narodowej oraz miejski konserwator zabytków w Szczecinie.