Friedrich David Gilly
Biografia
Friedrich David Gilly (ur. 16 lutego 1772 w Dąbie koło Szczecina, zm. 3 sierpnia 1800 w Karlsbadzie) był niemieckim architektem epoki klasycyzmu. Był synem Davida Gilly’ego z rodziny pruskich hugenotów; ojciec zabierał go w młodości w podróże służbowe związane z pracami budowlanymi, wspierając jego uzdolnienia. W Berlinie zdobył wykształcenie w klasie architektonicznej na Akademii Sztuk Pięknych, a jego nauczycielami byli Friedrich Becherer i Carl Gotthard Langhans; rysunku uczyli go Christan Bernhard Rode, Johann Christoph Frisch, Johann Meil, Daniel Chodowiecki i Johann Gottfried Schadow. Praktyki budowlane realizował pod kierunkiem Langhansa, Philippa Boumanna i Friedricha Wilhelma Erdmannsdorffa.
W 1790 Gilly towarzyszył tajnemu radcy budowlanemu Heinrichowi Augustowi Riedlowi w podróży po Westfalii i Holandii, gdzie zapoznał się z budownictwem wodnym. W kolejnych latach pracował przy realizacji Stadtvogtei w Berlinie. W 1794 wraz z ojcem odbył podróże studialne po Prusach Wschodnich i Zachodnich; owocem była seria romantycznych szkiców zamku w Malborku – jednej z pierwszych dokumentacji architektury średniowiecznej i przyczyniającej się do odrodzenia architektury ceglanej w północnych Niemczech. Dziesięć rysunków wystawiono w Berlinie w 1795 i spotkały się z dużym zainteresowaniem; rysunki zostały następnie wykonane w technice akwafity i opublikowane między 1799 a 1803.
W 1796 ogłoszono konkurs na pomnik Fryderyka Wielkiego; Gilly, jako jeden z architektów, zaproponował projekt wzorowany na świątyni doruckiej, zajmując wysoką pozycję w konkursie i przyczyniając się do rozwoju klasycyzmu. Projekt jednak nie został zrealizowany, lecz miał wpływ na ówczesny obieg myśli architektonicznej.
Również inspirował młodych architektów, m.in. Leo von Klenze; Karl Friedrich Schinkel, pod wpływem szkiców Gilly’ego, zdecydował zostać architektem i został uczniem Gilly’ego i jego ojca. Wraz z nimi założył biuro Privatgesellschaft junger Architekten oraz prowadził prywatną szkołę budownictwa w Berlinie. W 1799 oboje założyli Prywatne Stowarzyszenie Młodych Architektów, a Schinkel rozpoczął studia w Berlińskiej Akademii Budownictwa.
W 1799 Gilly ożenił się z Ulrique Wilhelmine Marie Hainchelin. Później brał udział w projektach teatru w Königsbergu (wzniesionego w tym samym roku), a jego szkice zostały wykorzystane także przy projektach teatru w Poznaniu (1802–1805) i berlińskiego Teatru Narodowego (1800). Zmarł w Karlsbadzie w wieku 28 lat; pochowano go na miejscowym cmentarzu, a jego nagrobek wspomina geniusz i harmonię ducha.
Niewiele z jego projektów zostało zrealizowanych za życia; pozostawił jednak liczne szkice architektoniczne oraz projekty elementów wyposażenia wnętrz i ornamentów, przekazane Schinklowi.