Nie rozpowszechniaj strachu. Weryfikuj doniesienia o zagrożeniach w szkołach

Wiadomości o rzekomych zagrożeniach w szkołach, publikowane w sieci lub rozsyłane SMS-ami, mogą wywołać niepokój wśród uczniów, rodziców i nauczycieli. Zanim udostępnisz taki komunikat, sprawdź, czy informacje są prawdziwe. Przekazując dalej treści bez weryfikacji, można nieświadomie pomóc w szerzeniu dezinformacji.

Fałszywe albo zmienione informacje o sytuacji w polskich placówkach oświatowych mogą pojawiać się na stronach internetowych, w wiadomościach tekstowych i w grupach na komunikatorach. Ich autorzy mogą powoływać się na świadków, instytucje, rzekome ostrzeżenia lub wiadomości od znajomych. Niekiedy przekaz zawiera dramatyczne opisy, prośbę o pilne ostrzeżenie innych albo sugestię, że jest poufny i nie został jeszcze oficjalnie ogłoszony.

W sprawach związanych z bezpieczeństwem dzieci łatwo ulec emocjom. Strach, pośpiech i troska o bliskich mogą jednak sprawić, że przekażemy wiadomość, której nie sprawdziliśmy. Pamiętajmy, że popularność komunikatu nie potwierdza jego prawdziwości. Nie daje jej również fakt, że otrzymaliśmy go od zaufanej osoby.

Nie każda fałszywa wiadomość jest skutkiem celowego działania. Dezinformacja oznacza świadome rozpowszechnianie treści nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd. Inne nieprawdziwe informacje mogą być przekazywane dalej przez osoby, które same zostały zmanipulowane.

Warto zachować szczególną ostrożność, gdy wiadomość nie podaje wiarygodnego źródła ani informacji, kto ją przygotował, kiedy i gdzie miało dojść do opisywanego zdarzenia oraz skąd pochodzą przytoczone dane.

Niepokój powinny wzbudzić także odwołania do anonimowych osób, na przykład „znajomego policjanta”, rodzica z innej szkoły czy kogoś z kuratorium, jeśli przekazu nie można niezależnie potwierdzić.

Kolejnym sygnałem ostrzegawczym jest nacisk na natychmiastowe rozsyłanie wiadomości do rodziców, znajomych lub grup szkolnych, zanim rzekomy komunikat zniknie albo będzie „za późno”.

Alarmistyczny, sensacyjny język, liczne wykrzykniki i kategoryczne ostrzeżenia mogą służyć wzbudzeniu strachu, osłabieniu krytycznego namysłu i skłonieniu odbiorcy do szybkiego działania.

Sprawdź również, czy informację potwierdzają oficjalne źródła, takie jak Policja, właściwe instytucje oświatowe lub szkoła, której dotyczy wiadomość. Ostrożność są też potrzebne w przypadku zdjęć, nagrań i zrzutów ekranu bez kontekstu. Materiały mogą pochodzić z innego miejsca lub czasu albo przedstawiać zdarzenie niezwiązane z opisywaną sytuacją.

Żaden z wymienionych sygnałów osobno nie dowodzi, że informacja jest fałszywa. Powinien jednak zachęcić do starannego sprawdzenia jej treści, zwłaszcza gdy chodzi o bezpieczeństwo uczniów.

Niezweryfikowane wiadomości mogą błyskawicznie krążyć w SMS-ach i zamkniętych grupach. Krótki tekst bez odnośnika do oficjalnego źródła bywa w kilka minut przesyłany setkom osób. W efekcie również ktoś, kto nie stworzył fałszywego komunikatu i nie zamierzał nikogo oszukać, może zwiększyć jego zasięg. Wielokrotne udostępnienia mogą sprawiać wrażenie, że informacja jest wiarygodna, choć wszystkie kopie mogą wywodzić się z tego samego, niesprawdzonego źródła.

Nie przesyłaj wiadomości dalej automatycznie tylko dlatego, że wysłał ją rodzic z klasy dziecka, znajomy nauczyciel lub członek rodziny. Nie traktuj też obecności tej samej treści w wielu grupach jako potwierdzenia. Zatrzymaj się i zweryfikuj ją przed kliknięciem „prześlij dalej”. Powstrzymanie się od rozsyłania niepotwierdzonej wiadomości może być odpowiedzialnym działaniem na rzecz innych.

Nieprawdziwe doniesienia o bezpieczeństwie szkół mogą mieć konsekwencje dla całej społeczności. Mogą niepotrzebnie niepokoić rodziców, zakłócać codzienne funkcjonowanie szkół, zmuszać instytucje do wyjaśniania niepotwierdzonych informacji, a także osłabiać zaufanie do służb i instytucji publicznych.

Ważny jest również szerszy wymiar bezpieczeństwa informacyjnego państwa. Obce służby i związane z nimi podmioty mogą wykorzystywać dezinformację, by wpływać na społeczeństwo, podsycać istniejące napięcia, pogłębiać podziały i podważać zaufanie do instytucji. W warunkach zagrożeń hybrydowych przestrzeń informacyjna jest jednym z obszarów działań wymierzonych w odporność społeczną państwa.

Wiadomości o dzieciach, szkołach i ich bezpieczeństwie szczególnie łatwo wykorzystują emocje. Alarmujący przekaz może skłonić do reakcji, zanim odbiorca zdąży sprawdzić jego pochodzenie. Liczne udostępnienia mogą dodatkowo stworzyć wrażenie powszechnego zagrożenia, nawet jeśli treść nie została potwierdzona.

Nie oznacza to, że każdy niepokojący komunikat o szkole jest działaniem obcych służb. Ustalenie autora, jego motywów i rzeczywistego źródła wymaga weryfikacji. Warto jednak pamiętać, że bezrefleksyjne rozpowszechnianie fałszywych treści może służyć celom sprzecznym z interesem społecznym i bezpieczeństwem państwa.

Jeśli otrzymasz wiadomość o domniemanym zagrożeniu w szkole, nie podejmuj działań pod wpływem emocji. Najpierw sprawdź oficjalne komunikaty na stronach internetowych i zweryfikowanych profilach Policji, właściwych instytucji publicznych oraz placówki, której dotyczy informacja.

Gdy komunikat odnosi się do konkretnej szkoły, skontaktuj się z nią bezpośrednio, korzystając ze znanego, oficjalnego numeru telefonu lub innego potwierdzonego kanału. Ustal także datę i kontekst materiału - może dotyczyć wcześniejszego zdarzenia, innego miasta albo kraju.

Sam zrzut ekranu, logo instytucji czy fotografia nie są dowodem autentyczności. Jeśli nie możesz potwierdzić informacji, nie rozsyłaj jej. Zamiast tego poproś nadawcę o wiarygodne źródło.

Jeżeli masz konkretne informacje wskazujące na bezpośrednie niebezpieczeństwo, powiadom odpowiednie służby. W nagłej sytuacji zadzwoń pod numer alarmowy 112 lub skontaktuj się z najbliższym komisariatem.

Podejrzane materiały o charakterze dezinformacyjnym można przekazać do weryfikacji za pomocą formularza na stronie zglos-dezinformacje.nask.pl.

Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży wymaga zarówno czujności, jak i rozwagi. Odpowiedzialne korzystanie z internetu oznacza sprawdzanie źródeł, rzetelne informowanie i niepowielanie niepotwierdzonych wiadomości.

Nie pozwólmy, by strach zastąpił fakty, a anonimowe komunikaty wpływały na nasze oceny i decyzje. Każdy użytkownik internetu ma wpływ na to, czy sieć będzie służyć przekazywaniu wiedzy, czy wzbudzaniu niepokoju. Sprawdź, zanim udostępnisz, i zweryfikuj, zanim uwierzysz. Nie przekazuj dalej dezinformacji.