Cyberprzestępcy polują na kupujących i sprzedających w sieci. Policja ostrzega przed fałszywymi linkami

Internetowe platformy ogłoszeniowe i handlowe stały się nieodłączną częścią naszej codzienności. W kilka minut możemy sprzedać niepotrzebny przedmiot, znaleźć używany telefon, kupić ubrania, sprzęt elektroniczny czy samochód. Niestety, popularność tych serwisów przyciąga również cyberprzestępców, którzy stale modyfikują swoje metody. Ich celem nie zawsze jest sam towar czy pieniądze za transakcję. Coraz częściej chodzi o dane logowania, dane karty płatniczej, dane osobowe, a w konsekwencji – dostęp do rachunku bankowego.

Jednym z popularnych scenariuszy jest oszustwo wymierzone w osoby wystawiające przedmiot na sprzedaż. Przestępca kontaktuje się ze sprzedającym i deklaruje zainteresowanie ofertą. Rozmowa może wyglądać zupełnie naturalnie. Padają pytania o produkt, cenę czy możliwość wysyłki. Następnie „kupujący” informuje, że dokonał płatności i przesyła sprzedającemu link, za pomocą którego ma on rzekomo odebrać pieniądze. Po kliknięciu użytkownik trafia na stronę przypominającą popularny portal ogłoszeniowy, firmę kurierską albo operatora płatności. Znajduje się tam formularz, w którym należy podać dane karty, dane logowania do bankowości elektronicznej lub inne informacje. To moment, w którym niewinna z pozoru transakcja może zamienić się w poważny problem.

Cyberprzestępcy doskonale wiedzą, że większość użytkowników nie analizuje adresu strony internetowej znak po znaku. Dlatego tworzą witryny, które wizualnie przypominają prawdziwe serwisy. Logo, kolory, układ strony, komunikaty i formularze mogą wyglądać bardzo wiarygodnie. Różnica może tkwić w jednym szczególe, adresie internetowym. Fałszywa strona może zawierać w adresie nazwę znanego portalu, ale właściwa domena będzie zupełnie inna. Sam fakt, że na stronie znajduje się logo znanej firmy, nie oznacza więc, że rzeczywiście znajdujemy się na jej stronie.

Technologia jest tylko jednym elementem tego rodzaju przestępstw. Drugim, często ważniejszym, jest psychologia. Przestępcy próbują wywołać u ofiary pośpiech, strach albo przekonanie, że właśnie pojawiła się wyjątkowa okazja. „Proszę kliknąć, aby odebrać pieniądze”. „Płatność została wykonana, należy tylko potwierdzić odbiór”. „Oferta jest aktualna tylko przez kilka minut”. „Trzeba zweryfikować kartę”. „Inaczej transakcja zostanie anulowana”. Takie komunikaty mają jeden cel: skłonić nas do działania, zanim zaczniemy się zastanawiać, czy wszystko się zgadza.

Dlatego jedną z najważniejszych zasad bezpieczeństwa jest prosta reguła: pośpiech jest sygnałem ostrzegawczym, a sprzedając, warto pamiętać o kilku zasadach:

Nie klikaj w link otrzymany od kupującego, jeżeli ma on służyć do odebrania pieniędzy lub „potwierdzenia płatności”. Nie podawaj danych karty płatniczej po to, aby otrzymać pieniądze za sprzedany przedmiot. Do otrzymania przelewu nie potrzebujesz numeru karty, kodu CVV ani kodu autoryzacyjnego banku. Nie podawaj loginu i hasła do bankowości elektronicznej na stronie otwartej z linku przesłanego przez drugą osobę. Nie ufaj zrzutom ekranu potwierdzającym przelew. O tym, czy pieniądze rzeczywiście wpłynęły, decyduje stan Twojego rachunku, a nie przesłane zdjęcie czy wiadomość. Pozostań w oficjalnym systemie komunikacji platformy. Przeniesienie rozmowy na komunikator, SMS może ułatwić oszustowi przesłanie fałszywego linku i podszywanie się pod serwis.

Oszustwa dotyczą nie tylko sprzedających. Ofiarą może stać się również osoba, która chce coś kupić. Podejrzanie atrakcyjna cena, presja na szybki przelew, prośba o wpłatę poza oficjalnym systemem platformy, brak możliwości osobistego odbioru czy naleganie na kontakt poza serwisem powinny zapalić w naszej głowie czerwoną lampkę. Dlatego przed dokonaniem płatności warto sprawdzić sprzedającego, historię jego konta, opinie oraz szczegóły oferty. Jeżeli cena znacząco odbiega od rynkowej, należy zachować szczególną ostrożność.

Pamiętajmy również, że zdjęcia, opinie czy dane znajdujące się w ogłoszeniu mogą zostać skopiowane. Profesjonalnie przygotowana oferta nie jest dowodem na to, że jej autor jest uczciwym sprzedawcą. Najważniejsza zasada, jaką powinniśmy się kierować to: nie podawaj danych pod presją. Żaden atrakcyjny zakup, ani żadna sprzedaż używanego przedmiotu nie powinny wymagać od nas wyłączenia zdrowego rozsądku.

Jeżeli ktoś przesyła nam link i prosi o podanie danych karty, loginu, hasła, kodu SMS albo zatwierdzenie operacji w aplikacji bankowej, zatrzymajmy się i dokładnie sprawdźmy, co właściwie zatwierdzamy. Szczególną uwagę należy zwracać na komunikaty bankowe. Jeżeli w aplikacji pojawia się prośba o zatwierdzenie operacji, której nie wykonywaliśmy, nie należy jej akceptować.

Jeżeli doszło do przekazania danych bankowych lub utraty pieniędzy, nie czekaj. W pierwszej kolejności należy skontaktować się z bankiem i poinformować o podejrzeniu oszustwa. W zależności od sytuacji konieczne może być zastrzeżenie karty, zablokowanie dostępu do bankowości elektronicznej lub podjęcie innych działań zabezpieczających rachunek.

Następnie należy zawiadomić Policję. Warto zachować całą korespondencję z oszustem, adresy stron internetowych, numery telefonów, adresy e-mail, potwierdzenia przelewów, dane rachunków, zrzuty ekranu oraz informacje dotyczące ogłoszenia. Nie usuwajmy dowodów kontaktu z przestępcą. Podejrzaną stronę internetową lub próbę phishingu można również zgłosić do CERT Polska. Zespół przyjmuje zgłoszenia dotyczące incydentów cyberbezpieczeństwa.

Internetowe platformy handlowe są wygodnym i bezpiecznym narzędziem, pod warunkiem że korzystamy z nich świadomie. Pamiętajmy jednak, że najlepszym zabezpieczeniem przed oszustwem często jesteśmy my sami. Zanim klikniemy w link, podamy dane albo zatwierdzimy operację w aplikacji bankowej, warto zadać sobie trzy proste pytania:

1. Czy wiem, z kim mam do czynienia?

2. Czy ten link rzeczywiście prowadzi do właściwego serwisu?

3. Czy wiem, co właśnie zatwierdzam?

Jeżeli na którekolwiek z tych pytań nie znamy odpowiedzi, nie klikajmy. Zatrzymajmy się i sprawdźmy. Kilka sekund ostrożności może uchronić nas przed utratą oszczędności, danych osobowych, a nawet kontroli nad kontem bankowym.